Kış aylarında haberlerde sıkça karşılaşılan karbonmonoksit zehirlenmesi, doğalgazlı ısıtma cihazlarının yanlış kullanımı ya da bakımsızlığı yüzünden ortaya çıkabilen ciddi bir tehlikedir. Karbonmonoksit renksiz, kokusuz ve tatsız bir gazdır; bu yüzden fark edilmesi zordur. Kombi bakımlı, baca bağlantısı sağlam ve ortam yeterince havalandırılmışsa risk çok düşüktür. Bu yazıda kombi güvenliğinin temel kurallarını, zehirlenme belirtilerini ve gaz kokusu hissettiğinizde yapmanız gerekenleri anlatıyoruz.
Karbonmonoksit nedir, nasıl oluşur?
Doğalgaz tam olarak yandığında karbondioksit ve su buharı oluşur. Yeterli oksijen olmadığında ise yanma eksik kalır ve karbonmonoksit ortaya çıkar. Eksik yanmanın başlıca nedenleri: tıkalı ya da hasarlı baca, yetersiz yanma havası, kirli ve bakımsız brülör, hatalı ayar ve kapalı mekânda çalışan cihazlardır. Karbonmonoksit kana karışarak oksijen taşınmasını engeller; bu yüzden düşük miktarlarda bile zararlı olabilir.
Zehirlenme belirtileri
Karbonmonoksit zehirlenmesinin ilk belirtileri grip benzeri olabilir ve bu yüzden gözden kaçar:
- Baş ağrısı ve baş dönmesi,
- Mide bulantısı ve kusma,
- Halsizlik ve uyku hâli,
- Nefes darlığı,
- Çarpıntı ve göğüs ağrısı,
- Bilinç bulanıklığı.
Aynı evde yaşayan birden fazla kişide ya da evcil hayvanlarda aynı anda bu belirtiler görülüyorsa, evden ayrıldığınızda belirtiler azalıyorsa karbonmonoksit şüphesi güçlenir. Böyle bir durumda hemen açık havaya çıkın ve 112'yi arayın.
Kombi güvenliği için temel kurallar
Yıllık bakım yaptırın. Brülörün temizliği, yanma kalitesinin kontrolü ve baca bağlantısının incelenmesi, eksik yanma riskini azaltır. Bakım sırasında yanma ayarları da gözden geçirilir.
Baca bağlantısını kontrol ettirin. Bacanın tıkalı, çatlak ya da hasarlı olması, yanma gazlarının eve geri tepmesine neden olabilir. Özellikle eski binalarda baca durumunun düzenli kontrol edilmesi önemlidir. Baca tesisatıyla ilgili her değişiklik yetkili kişilerce yapılmalıdır.
Havalandırmayı engellemeyin. Kombinin yanma için havaya ihtiyacı vardır. Kombinin bulunduğu mekânın havalandırma açıklıklarını kapatmayın. Kapalı dolap içindeki kombiler için üreticinin belirttiği havalandırma koşullarına uyun.
Kombinin çevresini boş tutun. Kombinin üzerine ya da yanına yanıcı malzeme, çamaşır ya da örtü koymayın. Isı ve yanma havası serbestçe dolaşabilmelidir.
Karbonmonoksit alarmı kullanın. Evinizde, özellikle yatak odalarına yakın bir yerde karbonmonoksit alarmı bulundurmak, olası bir kaçağı erken fark etmenizi sağlar. Alarmın pilini ve çalışma durumunu düzenli kontrol edin.
Gaz tesisatına kendiniz müdahale etmeyin. Gaz bağlantıları ve baca işlemleri yetkili ve eğitimli kişilerce yapılmalıdır.
Gaz kokusu aldığınızda ne yapmalısınız?
Doğalgaza koku verilmesinin amacı, kaçağı fark edebilmenizdir. Gaz kokusu aldığınızda şu adımları izleyin:
- Elektrik düğmelerine, prizlere ve elektrikli aletlere dokunmayın; kıvılcım çıkarabilecek her şeyden uzak durun.
- Ateş yakmayın, sigara içmeyin.
- Gaz vanasını kapatın.
- Pencereleri ve kapıları açarak ortamı havalandırın.
- Binayı terk edin ve binanın dışından gaz acil hattını arayın. İstanbul'da bu numara 187'dir.
- Gerekirse 112'yi arayın.
Kokunun kaynağını kendiniz bulmaya çalışmayın. Gaz kaçağı giderilmeden kombiyi tekrar çalıştırmayın.
Kombi ne zaman acil kontrol gerektirir?
Aşağıdaki belirtilerden biri varsa kombiyi kapatın ve uzman bir teknisyenle kontrol ettirin: Kombinin çevresinde isli ya da kararmış bölgeler, alev renginin sarı ya da turuncu görünmesi, kombiden yanık kokusu, sık sık kapanma, baca bağlantısında kopukluk ya da kaçak. Bu işaretler eksik yanmaya ya da baca sorununa işaret edebilir.
Güvenlik ve bakım birlikte yürür
Güvenli bir kombinin ilk şartı düzenli bakımdır. Yılda bir kez yapılan kombi bakımı, hem verimi hem güvenliği korur. Eski binalarda ve kapalı dolap içindeki kombilerde bu bakımı aksatmamak daha da önemlidir.
Kombi bakımı için bizi 0536 494 29 66 numarasından arayabilirsiniz. Kombinizde bir sorun fark ederseniz kombi arıza tamiri hizmetimizden yararlanabilirsiniz.
Gaz kokusu alırsanız kombiyi ve elektrikli aletleri kullanmayın, gaz vanasını kapatın, pencereleri açın ve gaz acil hattını (İstanbul'da 187) arayın. Zehirlenme belirtilerinde 112'yi arayın.
